Vier zinnen, goed geleerd
Een groet, «alstublieft», «ik wil deze» en «dank u» brengen je door de meeste maaltijden, en ze houterig zeggen in de lokale taal doet meer goed dan iets vloeiends in het Engels. De groet telt zwaarder dan reizigers verwachten: in Frankrijk een klein restaurant binnenlopen zonder «bonjour» begint de uitwisseling op het verkeerde been, en geen latere beleefdheid repareert dat. Leer als het kan ook één en twee zeggen, zodat je kunt aangeven met hoeveel jullie zijn zonder vingers op te steken.
Wijs naar het juiste
Zodra je een gerecht gekozen hebt, is de klassieke misser de ober een Nederlandse vertaling van de naam laten zien. Hij heeft de Nederlandse kaart nooit gezien, de vertaling kan eigenzinnig zijn, en je hebt hem net het werk gegeven. Wijs in plaats daarvan de regel op de gedrukte kaart aan, of laat de originele naam op je telefoon zien in het originele schrift. Alles wat het gerecht in de lokale taal toont maakt van een ongemakkelijke uitwisseling een kwestie van twee seconden en haalt het risico weg dat je krijgt wat hij dacht dat je bedoelde.
Zeggen wat je niet kunt eten
Improviseer dit niet hardop. Een geschreven regel in de lokale taal — «geen varkensvlees», «geen schaaldieren», «ik kan geen noten eten» — wordt meteen begrepen en kan in een rumoerige zaal niet verkeerd verstaan worden. Hou hem absoluut en simpel, want een genuanceerde formulering vertaalt zich naar «een beetje kan wel», en dat bedoelde je niet. Is de beperking medisch en geen voorkeur, zeg dat dan expliciet: keukens behandelen die twee anders, en terecht.
Hoe bestellen echt werkt, per land
De meeste verwarring bij bestellen in het buitenland is mechanisch en niet talig. Een paar patronen dekken veel landen.
- Japan: veel kleine zaken hebben een kaartjesautomaat bij de deur — koop eerst het kaartje, ga dan zitten en geef het af. Foto's en nummers doen het meeste werk.
- Spanje: in een drukke tapasbar bestel je aan de bar in plaats van te wachten tot je bediend wordt, en de barman houdt de rekening bij.
- Italië: koffie staand aan de bar is goedkoper dan zittend, en het coperto per persoon is normaal, geen oplichting.
- Frankrijk: de lunchformule is meestal de beste prijs-kwaliteit van het huis, en de rekening komt pas als je erom vraagt.
- Duitsland en Oostenrijk: contant geld regeert nog in een verrassend aantal kleine restaurants — vraag het voor je gaat zitten.
- Grote delen van Azië: het vaste menu is de norm bij de lunch, en wijzen naar een foto aan de muur is een volstrekt normale manier om te bestellen.
Het dagmenu is meestal het antwoord
Menú del día in Spanje, formule of prix fixe in Frankrijk, teishoku in Japan, pranzo di lavoro in Italië: bijna elk land heeft een vast lunchmenu dat er is voor de mensen die er werken en niet voor toeristen. Het is goedkoper, het is wat de keuken die dag goed kan maken, en het haalt het grootste deel van de beslissing weg. Twijfel je en raakt je vertaalgeduld op, bestel dat dan.
Afrekenen en vertrekken
In Frankrijk, Italië en Spanje wordt de rekening niet gebracht tot je erom vraagt, en beleefd wachten kan je een half uur kosten. Zoek oogcontact met de ober en vraag erom, of maak het kleine schrijfgebaar in de lucht, dat vrijwel overal begrepen wordt. In Japan neem je het bonnetje meestal mee naar de kassa en reken je daar af, en fooi wordt niet verwacht en kan voor verwarring zorgen. Fooigewoontes verschillen genoeg om dertig seconden opzoeken vóór de reis te rechtvaardigen: in Europa staat de bediening vaak al op de rekening, in de VS meestal niet.
