Hangul is een alfabet dat je kunt uitspreken
Koreaans wordt geschreven in hangul, een alfabet uit de 15e eeuw. Het heeft 14 basismedeklinkers en 10 basisklinkers. De letters worden gegroepeerd in vierkante blokken, en elk blok is één lettergreep. 김치 bestaat dus uit twee blokken: 김 (gim) en 치 (chi). Ken je de letters, dan kun je elk woord uitspreken, ook als je niet weet wat het betekent. Sommige woorden op de kaart komen uit het Engels, zoals 치즈 (chijeu, kaas, van "cheese") of 버거 (beogeo, burger). Zeg ze hardop en je herkent ze vaak.
De spelling in Latijnse letters verschilt
Menukaarten die Koreaans in Latijnse letters schrijven, doen dat niet allemaal op dezelfde manier. Het officiële Zuid-Koreaanse systeem schrijft 불고기 als bulgogi en 찌개 als jjigae, maar je ziet ook pulgogi of chigae. De officiële spelling van 김치 is zelfs gimchi, toch schrijft bijna iedereen kimchi. Lijkt een woord bijna bekend? Spreek het uit. Waarschijnlijk is het hetzelfde gerecht.
Zo is een Koreaanse gerechtnaam opgebouwd
Lees de naam in twee delen. Het hoofdingrediënt staat meestal vooraan en de bereiding achteraan. 된장찌개 (doenjang jjigae) is een stoofpot met 된장, een gefermenteerde sojabonenpasta. 해물파전 (haemul pajeon) bestaat uit 해물 (zeevruchten), 파 (lente-ui) en 전 (pannenkoek): een pannenkoek met zeevruchten en lente-ui. Een paar namen zijn valkuilen. 닭갈비 (dakgalbi) betekent "kipribbetjes", maar het is meestal kip in stukjes, roergebakken in een pittige saus, zonder ribbetjes.
Een Koreaanse menukaart lezen met MenuVista
Richt je camera op het menubord of de papieren kaart. MenuVista zet elk gerecht onder de rubrieken van de originele kaart, met de Koreaanse naam, de naam in je eigen taal en een korte beschrijving van het gerecht. Waarschijnlijke allergenen uit de 14 EU-allergenen worden gemarkeerd, zoals sesam, soja, schaaldieren of vis. Dat is een inschatting op basis van de kaart en gangbare recepten, dus vraag het altijd na bij het restaurant. Kaarten aan de muur en handgeschreven borden werken ook, maar controleer het resultaat als het handschrift lastig te lezen is. Als je klaar bent, zet Toon aan ober de Koreaanse gerechtnaam op je scherm. Je hoeft alleen maar te wijzen.
Bereidingsuitgangen
Deze woorden staan meestal aan het eind van de gerechtnaam. Ze vertellen hoe het eten bereid is en wat voor gerecht je krijgt.
- 구이 (gui): gegrild. 생선구이 (saengseon gui) is gegrilde vis. In barbecuerestaurants grill je het vlees vaak zelf aan tafel.
- 볶음 (bokkeum): roergebakken. 볶음밥 (bokkeumbap) is gebakken rijst.
- 찌개 (jjigae): een dikke stoofpot, borrelend heet opgediend en gegeten met rijst, zoals 김치찌개 of 된장찌개.
- 국 (guk) en 탕 (tang): soep. 미역국 (miyeokguk) is zeewiersoep. 탕 is vaak een stevigere soep die lang heeft getrokken, zoals 갈비탕 (galbitang, soep van runderribben) of 삼계탕 (samgyetang, kippensoep met ginseng).
- 전골 (jeongol): hotpot, gekookt in een brede pan aan tafel en samen gedeeld.
- 찜 (jjim): gestoofd of gestoomd. 갈비찜 (galbijjim) zijn gestoofde ribben en 계란찜 (gyeranjjim) is gestoomd ei.
- 조림 (jorim): gesudderd in een saus, vaak met sojasaus, tot die dik wordt, zoals 감자조림 (aardappel) of 고등어조림 (makreel).
- 전 (jeon): een hartige pannenkoek, of iets dat door eibeslag gehaald en in de pan gebakken is, zoals 김치전 (kimchijeon).
- 튀김 (twigim): gefrituurd, vaak in een licht beslag.
- 무침 (muchim): aangemaakt met kruiden, vaak een koud groentebijgerecht, zoals 콩나물무침 (kongnamul muchim, sojascheuten).
- 비빔 (bibim): gemengd. 비빔밥 (bibimbap) is rijst met groenten en toppings die je voor het eten door elkaar mengt.
- 덮밥 (deopbap): een rijstkom met iets erbovenop, zoals 제육덮밥 (jeyuk deopbap, pittig varkensvlees op rijst).
- 면 (myeon) en 국수 (guksu): noedels. 냉면 (naengmyeon) zijn koude noedels en 칼국수 (kalguksu) met een mes gesneden noedels in soep.
- 회 (hoe): rauwe vis, een beetje zoals sashimi. 물회 (mulhoe) is rauwe vis in een koude, pittige bouillon.
Vlees, zeevruchten en andere ingrediënten
Het ingrediënt staat meestal vooraan in de naam. 고기 (gogi) op zichzelf betekent gewoon vlees, dus vraag welk.
- 소고기 (sogogi): rund. Je ziet ook 쇠고기 (soegogi), of alleen 소 (so), zoals in 소갈비 (runderribben).
- 돼지고기 (dwaejigogi): varken. 돼지 (dwaeji) betekent varken, en 삼겹살 (samgyeopsal) is buikspek.
- 닭 (dak): kip. 닭고기 (dakgogi) is kippenvlees. 오리 (ori) is eend.
- 해물 (haemul): zeevruchten. 생선 (saengseon) is vis, 새우 (saeu) garnaal en 오징어 (ojingeo) inktvis.
- 두부 (dubu): tofu. 순두부 (sundubu) is heel zachte tofu, vaak in een pittige stoofpot.
- 김치 (kimchi): gefermenteerde groente, meestal Chinese kool met chili. Er zit vaak vissaus of gezouten garnaal in.
- 된장 (doenjang): gefermenteerde sojabonenpasta, zout en vol van smaak.
- 양념 (yangnyeom): gekruid of gemarineerd. 생 (saeng) betekent naturel, niet gemarineerd, zoals in 생갈비 (saeng galbi).
Woorden voor pittig: 매운 en 순한맛
Koreaans eten kan heel pittig zijn, en de hitte komt meestal van chili. Een dieprode kleur is een goed waarschuwingsteken. Met deze woorden kies je makkelijker.
- 고추 (gochu): chilipeper. 고춧가루 (gochutgaru) zijn chilivlokken.
- 고추장 (gochujang): een dikke rode chilipasta, pittig en een beetje zoet.
- 매운 (maeun): pittig. 매운맛 (maeunmat) is de pittige versie van een gerecht.
- 순한맛 (sunhanmat): de milde versie. 보통맛 (botongmat) is de gewone.
- 안 맵게 해 주세요 (an maepge hae juseyo): niet pittig, alsjeblieft. Sommige gerechten kunnen niet mild worden gemaakt, omdat de saus van tevoren klaar is.
Woorden om te bestellen: porties, bijgerechten en extra's
Deze woorden veranderen wat je krijgt en wat je betaalt.
- 인분 (inbun): portie. 1인분 is één portie en 2인분 zijn er twee. Op barbecuekaarten geldt de prijs vaak voor 1인분, soms met het gewicht in grammen.
- 최소 2인분 of 2인분 이상: minimaal twee porties bestellen. Veel barbecue- en hotpotrestaurants vragen dat, dus alleen eten is daar lastig.
- 반찬 (banchan): kleine bijgerechten die bij de maaltijd komen. Ze zijn meestal gratis, en je kunt meestal om meer vragen.
- 공기밥 (gonggibap): een kom witte rijst. In barbecue- en stoofpotrestaurants bestel en betaal je die vaak apart.
- 추가 (chuga): extra. 사리 (sari) is een extra portie noedels voor in een stoofpot of hotpot, zoals 라면사리 (ramyeon sari).
- 곱빼기 (gopbaegi): een dubbele portie, vaak bij noedels, voor een klein bedrag extra.
- 대 (dae), 중 (jung), 소 (so): groot, middel en klein. Let op: los kan 소 ook rund betekenen.
- 포장 (pojang): afhalen. 포장돼요? (pojang dwaeyo) betekent "kan ik het meenemen?"
Prijzen op een Koreaanse menukaart
Prijzen staan in won (원). Sommige kaarten laten de laatste nullen weg, dus 9.0 kan 9.000 won betekenen. 시가 (siga) betekent dagprijs, vaak voor rauwe vis of zeevruchten. Grillkaarten zetten soms een gewicht naast de prijs, zoals 150g voor 1인분. Water is meestal gratis, en op veel plekken schenk je het zelf in.
Vegetarisch eten en allergieën
De Koreaanse keuken heeft veel groente, maar vlees en vis zitten verstopt in veel gerechten. Veel soepen en stoofpotten worden gemaakt met een bouillon van ansjovis (멸치) of rund, en kimchi bevat vaak vissaus of gezouten zeevruchten (젓갈). Sesamolie (참기름) en sesamzaad zitten in veel gerechten, en sojasaus (간장) bevat meestal tarwe. Wil je zeggen dat je vegetariër bent, laat dan 저는 채식주의자예요 (jeoneun chaesikjuuijayeyo) zien. Ben je allergisch voor garnalen, laat dan 저는 새우 알레르기가 있어요 zien. Een app kan waarschijnlijke allergenen markeren, maar alleen de keuken weet wat er in de pan zit, dus vraag het altijd. Onze gidsen over voedselallergieën en vegetarisch eten in het buitenland geven meer tips.
Woorden om te bestellen en te betalen
Met een paar zinnen kom je al ver.
- 저기요 (jeogiyo): pardon, om het personeel te roepen. Veel tafels hebben ook een belknop.
- 이거 주세요 (igeo juseyo): deze graag. Wijs het gerecht aan terwijl je het zegt.
- 2인분 주세요 (iinbun juseyo): twee porties, alsjeblieft.
- 영어 메뉴 있어요? (yeongeo menyu isseoyo): heeft u een Engelse menukaart?
- 계산해 주세요 (gyesanhae juseyo): de rekening, alsjeblieft. In veel restaurants betaal je aan de kassa bij de deur.