Vereenvoudigde of traditionele tekens
Het Chinese vasteland en Singapore gebruiken vereenvoudigde tekens. Taiwan, Hongkong en Macau gebruiken traditionele tekens. De woorden zijn hetzelfde, alleen de vorm verschilt: kip is 鸡 of 雞, vis 鱼 of 魚, noedels 面 of 麵. Deze gids gebruikt vereenvoudigde tekens. Veel kaarten vermelden ook pinyin, het Chinees in Latijnse letters, en veel hebben foto's of nummers waar je naar kunt wijzen.
Hoe een Chinese gerechtnaam is opgebouwd
Lees de naam in stukjes. 青椒肉丝 (qīngjiāo ròusī) is 青椒 (groene paprika), 肉 (varkensvlees) en 丝 (dunne reepjes): reepjes varkensvlees geroerbakt met groene paprika. 宫保鸡丁 (gōngbǎo jīdīng) is 鸡 (kip) in 丁 (blokjes), op Gongbao-wijze bereid met gedroogde chili en pinda's. Sommige namen zijn poëtisch en zeggen niets over de inhoud. 蚂蚁上树 (mǎyǐ shàng shù) betekent "mieren die in een boom klimmen" en is glasnoedels met varkensgehakt. Klopt een naam woord voor woord niet, dan is het waarschijnlijk zo'n naam.
Een Chinese menukaart lezen met MenuVista
Maak een foto van de kaart. MenuVista zet elk gerecht onder de rubrieken van de originele kaart, met de Chinese naam, de naam in je eigen taal en een korte beschrijving van het gerecht. Waarschijnlijke allergenen uit de 14 EU-allergenen worden gemarkeerd, zoals pinda, sesam, soja of gluten. Dat is een inschatting op basis van de kaart en gangbare recepten, dus vraag het altijd na bij het personeel. Foto's, pdf's en handgeschreven kaarten werken, maar controleer het resultaat als het handschrift lastig te lezen is. Als je klaar bent, zet Toon aan ober de Chinese gerechtnaam op je scherm. Je hoeft alleen maar te wijzen.
Tekens voor de bereiding
Deze tekens vertellen hoe het eten is bereid. Ze staan vaak vooraan in de naam.
- 炒 (chǎo): geroerbakt in een wok. 炒饭 is gebakken rijst en 炒面 gebakken noedels.
- 蒸 (zhēng): gestoomd. 清蒸 (qīngzhēng) betekent eenvoudig gestoomd, vaak een hele vis.
- 炸 (zhá): gefrituurd. 干炸 (gānzhá) is droog gefrituurd, zonder saus.
- 烤 (kǎo): geroosterd of gegrild. 烤鸭 (kǎoyā) is geroosterde eend, zoals Pekingeend.
- 红烧 (hóngshāo): gestoofd in sojasaus en suiker, dus donker en een beetje zoet. 烧 alleen kan gestoofd betekenen, of geroosterd in Kantonese gerechten zoals 叉烧 (char siu, geroosterd varkensvlees).
- 煮 (zhǔ): gekookt of gepocheerd. Maar 水煮鱼 (shuǐzhǔ yú) is vis gepocheerd in een bouillon vol chili-olie, geen gewone gekookte vis.
- 煎 (jiān): in de pan gebakken met weinig olie. 煎饺 (jiānjiǎo) zijn gebakken dumplings.
- 炖 (dùn): langzaam gestoofd.
- 拌 (bàn) en 凉拌 (liángbàn): aangemaakt met een dressing en koud geserveerd.
- 干煸 (gānbiān): droog gebakken tot het knapperig is, vaak met chili.
Vlees, vis en de 肉-regel
Leer deze eerst. De handigste regel: staat er alleen 肉 (ròu, vlees) op de kaart, dan is het meestal varkensvlees. Andere vleessoorten worden bij naam genoemd.
- 肉 (ròu) of 猪肉 (zhūròu): varkensvlees.
- 牛肉 (niúròu): rundvlees. 羊肉 (yángròu): lams- of schapenvlees.
- 鸡 (jī): kip. 鸭 (yā): eend.
- 鱼 (yú): vis. 虾 (xiā): garnaal. 蟹 (xiè): krab.
- 豆腐 (dòufu): tofu.
- 蛋 (dàn) of 鸡蛋 (jīdàn): ei.
- 菜 (cài): groente, maar ook gewoon "gerecht". 青菜 (qīngcài) is groene bladgroente.
Snijwoorden: blokjes, reepjes en plakjes
Een teken aan het eind van de naam vertelt vaak hoe het hoofdingrediënt is gesneden. 丁 (dīng) zijn blokjes, 丝 (sī) dunne reepjes, 片 (piàn) plakjes, 块 (kuài) stukken en 末 (mò) fijngehakt. 牛肉片 is dus rundvlees in plakjes en 土豆丝 (tǔdòu sī) is aardappel in reepjes, een veelvoorkomend roerbakgerecht. De snijwijze verandert het ingrediënt niet, maar helpt je het bord voor je te zien.
Rijst, noedels, dumplings en soep
Deze woorden vertellen je wat je vult.
- 饭 (fàn): rijst. 米饭 (mǐfàn) is een kom witte rijst, vaak los besteld en betaald.
- 面 (miàn): tarwenoedels. 拉面 (lāmiàn) zijn met de hand getrokken noedels en 汤面 (tāngmiàn) is noedelsoep.
- 粉 (fěn): rijstnoedels, zoals 米粉 (mǐfěn) of 河粉 (héfěn).
- 饺子 (jiǎozi): dumplings. 包子 (bāozi): gevulde gestoomde broodjes. 馄饨 (húntun): wontons.
- 汤 (tāng): soep. 粥 (zhōu): rijstepap, vaak als ontbijt.
Smaakwoorden en valkuilen
Smaakwoorden staan vaak vóór het ingrediënt. Een paar zijn valkuilen.
- 辣 (là): pittig door chili.
- 麻 (má): verdovend. Het komt van Sichuanpeper en laat je lippen tintelen. 麻辣 (málà) is allebei tegelijk.
- 鱼香 (yúxiāng): "visgeur", een saus van chili, knoflook, azijn en suiker. 鱼香肉丝 is varkensvlees en bevat meestal geen vis.
- 糖醋 (tángcù): zoetzuur.
- 酸辣 (suānlà): zuur en pittig, zoals in 酸辣汤 (zuurpittige soep).
- 椒盐 (jiāoyán): met zout en peper, meestal gefrituurd.
- 蒜蓉 (suànróng): met veel knoflook.
- 家常 (jiācháng): op huisgemaakte wijze. 招牌 (zhāopái) of 特色 (tèsè): specialiteit van het huis.
Pittigheid: van 不辣 tot 特辣
Veel restaurants vragen hoe pittig je een gerecht wilt, of zetten pepertjes naast de naam. In Sichuan, Hunan en Chongqing kan zelfs mild al heet zijn. Wil je helemaal geen chili, zeg dan 不要辣 (bú yào là), "geen chili".
- 不辣 (bú là): niet pittig.
- 微辣 (wēi là): een beetje pittig.
- 中辣 (zhōng là): middelpittig.
- 特辣 (tè là): heel pittig.
Prijzen, porties en delen
Gerechten worden meestal gedeeld. Ze staan midden op tafel en iedereen schept op. Een gangbare vuistregel is één gerecht per persoon, plus rijst. Sommige gerechten zijn er in maten: 小 (xiǎo) klein, 中 (zhōng) middel en 大 (dà) groot. Zeevruchten staan vaak als 时价 (shíjià), dagprijs, of met een prijs per 斤 (jīn), een eenheid van 500 g op het Chinese vasteland. Vraag de prijs voordat de vis wordt bereid.
Vegetarisch eten en allergieën
素 (sù) betekent vegetarisch: 素菜 (sùcài) zijn groentegerechten en 我吃素 (wǒ chī sù) betekent "ik ben vegetariër". Maar groentegerechten kunnen in reuzel (猪油) zijn gebakken of vleesbouillon, oestersaus (蚝油), gedroogde garnalen (虾米) of wat varkensgehakt bevatten. Pinda (花生) en sesam (芝麻) zijn veelvoorkomend, en sojasaus bevat meestal tarwe. Om te zeggen dat je allergisch bent voor pinda's, laat je 我对花生过敏 (wǒ duì huāshēng guòmǐn) zien. Een app kan waarschijnlijke allergenen markeren, maar alleen de keuken weet wat er in de wok ging, dus vraag het altijd. Onze gids over voedselallergie op reis heeft meer zinnen.
Woorden om te bestellen en af te rekenen
Met een paar zinnen kom je ver.
- 服务员 (fúwùyuán) of 你好 (nǐ hǎo): om het personeel te roepen.
- 我要这个 (wǒ yào zhège): ik wil deze graag. Wijs op de kaart terwijl je het zegt.
- 有英文菜单吗 (yǒu yīngwén càidān ma): heeft u een Engelse menukaart?
- 有什么推荐 (yǒu shénme tuījiàn): wat raadt u aan?
- 买单 (mǎidān) of 结账 (jiézhàng): de rekening, alstublieft.