Drie schriften op één kaart
Japans gebruikt drie schriften. Kanji zijn de ingewikkelde tekens die de meeste betekenis dragen, zoals 牛 voor rundvlees. Hiragana zijn de rondere tekens die woorden verbinden. Katakana zijn hoekiger en worden vooral gebruikt voor buitenlandse woorden. Dat helpt: ラーメン lees je als rāmen, カレー is curry, ビール bier en サラダ salade. Lees katakana hardop, klank voor klank, en je hoort vaak een Engels woord.
Hoe een gerechtnaam is opgebouwd
De meeste namen verbinden een ingrediënt met een bereidingswijze. Soms staat de bereiding vooraan, zoals in 焼き魚 (yakizakana, gegrilde vis). Soms volgt die erna, zoals in 鶏の唐揚げ (tori no karaage, gefrituurde kip). Het kleine teken の (no) verbindt de twee delen, ongeveer als "van". Zodra je ingrediënt en bereiding herkent, weet je wat er op je bord komt.
Maaltijd, rijstkom of los gerecht
Deze woorden vertellen je hoe het eten wordt geserveerd. Je ziet ze in cafés, lunchzaken en ketens.
- 定食 (teishoku): een maaltijd met bijgerechten. Het hoofdgerecht komt meestal met rijst, misosoep en ingemaakte groenten.
- 丼 (don of donburi): een kom rijst met iets erop. 牛丼 (gyūdon) is met rundvlees, 親子丼 (oyakodon) met kip en ei, 天丼 (tendon) met tempura.
- 単品 (tanpin): het gerecht los, zonder rijst of soep.
- セット (setto): een combinatie, vaak een hoofdgerecht met een drankje of bijgerecht.
- 日替わり (higawari): het daggerecht.
- おすすめ (osusume): aanbevolen door het restaurant.
- おまかせ (omakase): de chef kiest voor je. Gebruikelijk in sushibars.
Woorden voor de bereiding
Deze woorden vertellen hoe het eten is klaargemaakt.
- 焼き (yaki): gegrild of in de pan gebakken. 焼き鳥 is gegrilde kip.
- 揚げ (age) en 唐揚げ (karaage): gefrituurd.
- 天ぷら (tempura): gefrituurd in een licht beslag.
- 煮 (ni) en 煮物 (nimono): zachtjes gekookt in bouillon.
- 蒸し (mushi): gestoomd.
- 炒め (itame): geroerbakt.
- 生 (nama): rauw of vers. 生ビール (nama bīru) is tapbier.
- 刺身 (sashimi): plakjes rauwe vis.
Vlees, vis en andere ingrediënten
Leer deze kanji eerst. Ze komen steeds terug.
- 牛 (gyū): rundvlees.
- 豚 (buta, of ton in woorden als とんかつ): varkensvlees.
- 鶏 (tori): kip.
- 肉 (niku): vlees.
- 魚 (sakana): vis.
- 海老 of エビ (ebi): garnaal.
- 卵 of 玉子 (tamago): ei.
- 豆腐 (tōfu): tofu.
- 野菜 (yasai): groenten.
Rubrieken op de menukaart
In een izakaya, een Japanse kroeg met kleine gerechten, eindigen rubrieken vaak op 物 (mono), wat "dingen" betekent. 焼き物 (yakimono) zijn gegrilde gerechten, 揚げ物 (agemono) gefrituurde gerechten en 煮物 (nimono) gerechten die zachtjes zijn gekookt. 飲み物 (nomimono) zijn dranken. 麺類 (menrui) betekent noedels en ご飯もの (gohanmono) rijstgerechten. Onder 〆 (shime) staan gerechten om de maaltijd af te sluiten, zoals rijst of noedels.
Prijzen en porties
Prijzen zijn in yen, geschreven als 円 of ¥. Kijk naar de kleine tekst naast de prijs.
- 税込 (zeikomi): inclusief belasting.
- 税抜 of 税別 (zeinuki, zeibetsu): exclusief belasting, dus je betaalt iets meer.
- 時価 (jika): marktprijs. Vraag het voordat je bestelt.
- 並 (nami): normale portie. 大盛り (ōmori): grote portie.
- おかわり (okawari): bijvullen of een tweede portie. Bij sommige zaken is dit inbegrepen, dus vraag het na.
Woorden in een izakaya
In veel izakaya krijg je een klein gerecht voordat je bestelt. Het heet お通し (otōshi) en wordt meestal per persoon berekend, een soort couverttoeslag. 飲み放題 (nomihōdai) betekent onbeperkt drinken voor een vaste tijd en 食べ放題 (tabehōdai) onbeperkt eten. L.O. op de kaart betekent laatste bestelling.
Woorden voor ramen en sushi
Ramenzaken noemen vaak eerst de bouillon: 醤油 (shōyu) is sojasaus, 味噌 (miso) gefermenteerde sojabonenpasta, 塩 (shio) zout en 豚骨 (tonkotsu) een volle bouillon van varkensbotten. 替え玉 (kaedama) is een extra portie noedels voor je overgebleven soep. Sommige zaken met ramen of rijstkommen vragen je een bon, 食券 (shokken), te kopen bij een automaat naast de deur. In een sushibar is 握り (nigiri) vis op rijst, 巻き (maki) een rol en 盛り合わせ (moriawase) een gemengde schotel. さび抜き (sabinuki) betekent zonder wasabi.
Vegetarisch eten met een Japanse kaart
Let op 出汁 (dashi). Dit is de bouillon in misosoep, veel noedelsoepen en zachtjes gekookte gerechten. Hij wordt vaak gemaakt met gedroogde bonito, een vis. Een bord met alleen groenten kan dus toch vis bevatten. Zoek naar 精進料理 (shōjin ryōri), de boeddhistische vegetarische keuken die sommige tempels aanbieden. Onze gids over vegetarisch eten in het buitenland bevat zinnen om te laten zien.
Woorden om te bestellen en betalen
Met een paar zinnen kom je al ver.
- すみません (sumimasen): pardon. Hiermee roep je het personeel.
- これをください (kore o kudasai): deze graag. Wijs daarbij op de kaart.
- おすすめは何ですか (osusume wa nan desu ka): wat raad je aan?
- 英語のメニューはありますか (eigo no menyū wa arimasu ka): hebben jullie een Engelse menukaart?
- お会計お願いします (okaikei onegaishimasu): de rekening graag.
Een Japanse menukaart lezen met MenuVista
Maak een foto van de kaart. MenuVista zet elk gerecht onder de rubrieken van de originele kaart. Per gerecht zie je de Japanse naam, de uitspraak in Latijnse letters, de naam in je eigen taal en een korte beschrijving. Waarschijnlijke allergenen worden gemarkeerd, zodat vis in bonitobouillon makkelijker opvalt. Vraag het wel altijd na bij het personeel. Prijzen kunnen in je eigen valuta worden getoond. Als je klaar bent, zet Toon aan ober de Japanse gerechtnaam op je scherm. Je hoeft alleen maar te wijzen.